Minirecenzje powieści historyczno - militarystycznych
W tym dziale chciałbym umieszczać warte polecenia powieści, w których przewijają sie wątki historyczne, a zwłaszcza militarne.
Jeżeli i Ty chciałbyś podzielić się jakimś tytułem, ślij maila na adres tomek@monikagd.com
Seria "08/15" Hans Helmuth Kirst
Określenie 08/15 pochodzi od wzoru karabinu maszynowego Maxim, i w potocznym języku niemieckim oznaczają "znowu to samo". Autor chciał ukazać, iż militaryzm i szowinizm hitlerowski nie jest niczym nowym, a wywodzi się z podobnych tradycji czasów wilhelmowskich.
Bohaterami trylogii są żołnierze 3 baterii w dywizjonie artylerii. Jak w każdym miejscu (zwłaszcza u Kirsta) można znaleźć cały szereg postaci: rozumnego bombardiera Ascha, idealistę Vierbaina, nieszczęśliwego podporucznika Wedelmanna, starszego ogniomistrza Schultza - "prawdziwego żołnierza" i wiele innych.
Akcja I tomu "w koszarach" rozpoczyna się w sierpniu 1938 roku, w koszarach gdzie stacjonuje 3 bateria. Dzieją się tam typowe dla służby wojskowej zdarzenia. Oczywiście kluczowym aspektem służby jest, miejscami okrutny, dryl. Niektórzy go nie wytrzymują. Ale wtedy do akcji wchodzi bombardier Asch, żołnierz rozumny i sprytny, rozpoczynając swoja "awanturniczą rewoltę".
Drugi tom "na wojnie" opisuje dzieje baterii zimą 1941 roku, pomiędzy dwoma kampaniami rosyjskimi. Żołnierze baterii są weteranami, jednak są zmęczeni trwająca wojną. Dodatkowo nowy, niedoświadczony dowódca, do tego karierowicz, swoimi "pomysłami" działa na szkodę oddziału. W niektórych żołnierzach, pod wpływem tragicznych wydarzeń, rodzi się myśl, że ta wojna jest okrutna i niepotrzebna, jest przegrana. I dla wielu najważniejszym staje się jej godne przeżycie.
Ostatnia część, pod tytułem "Walczy do końca" toczy się wiosną 1945 roku. wojna się kończy, a 3 bateria rozwiązuje się. Jednak losy żołnierzy są ze sobą złączone, zwłaszcza, że wszystko dzieje się w ich starym, garnizonowym mieście, z którego wyszli na wojnę. Widać, ogólne zniechęcenie, i chęć zakończenia walki. Jednak oficerowie i żołnierze stają ostatni raz do służby, by dopaść zbrodniarzy wojennych, oraz obronić honor swego dowódcy.
Seria "08/15" jest jedną z moich ulubionych opowieści książkowych. Wielokrotnie do niej powracam, i zachęcam do jej przeczytania.
"Błyskawiczne dziewczyny" Hans Helmuth Kirst
Wojna zmierza ku końcowi. W południowych Niemczech, w nowoczesnym i tajnym centrum łączności, pojawiają się kobiety z Ochotniczej Służby Łączności, zwane "błyskawicznymi dziewczynami" od znaku łączności, którym jest błyskawica. Ich przyjazd powoduje niemałe poruszenie, zwłaszcza wśród męskiej obsługi stacji. Jednak widoczne jest już zmęczenie wojną, trwającą prawie 6 lat. Niektórzy jednak bardzo poważnie biorą rozkaz Hitlera o "walce aż do piętnaście po dwunastej". Książka jest przede wszystkim hołdem dla dzielnych kobiet, które podjęły się podczas wojny trudnej służby w fabrykach, łączności i w szpitalach polowych.
"Bunt żołnierzy" Hans Helmuth Kirst
Książka ta bardzo dokładnie opisuje wydarzenia, które miały miejsce 20 lipca 1944. Tego dnia pułkownik Claus von Stauffenberg, członek spisku przeciwko hitlerowcom, przeprowadził nieudany zamach na Adolfa Hitlera. Spiskowcy byli tak pewni sukcesu, że rozpoczęli pucz wojskowy, stłumiony jeszcze tego samego dnia. Bohaterem książki jest spiskowiec, kapitan hrabia von Brackwede, oficer w sztabie Armii Rezerwowej, której dowództwo należało do spisku. Kapitan jest czynnym uczestnikiem wydarzeń, zostaje tak jak inni stracony. Książka ukazuje postawę "innego Wehrmachtu", nie tak ślepo wiernemu Hitlerowi. Widoczne są typowe dla Kirsta portrety psychologiczne postaci.
"Fabryka oficerów" Hans Helmuth Kirst
Tytułową "fabryką oficerów" jest szkoła oficerska w Willingen nad Menem. Jest to typowa szkoła okresu wojennego, gdzie zawsze około 80 % podchorążych otrzymuje stopień podporucznika i wyrusza na front. Akcja książki toczy się w grupie szkolnej H. Podchorążowie tej grupy zostali oddelegowani do szkoły wprost z frontu. Dla niektórych stopień oficerski jest przepustką do luksusowego życia, innym do kariery. Nowy opiekun grupy, porucznik Krafft wraz z wykładowcą taktyki kapitanem Federsem próbują nauczyć podchorążych jednej rzeczy, której nie ma w programie nauczania - myślenia. Książka pokazuje tak samo postacie fanatyków jak i cwaniaków, żołnierzy prawdziwych i tych którzy chcą za takich uchodzić, ale przede wszystkim szarych ludzi, którym dane było żyć w czasie wojny. A w tle sprawa morderstwa.
"Wilki" Hans Helmuth Kirst
Maulen jest spokojną wsią na Mazurach. Jej mieszkańcy są ludźmi twardymi, pracowitymi ale też poczciwymi. Wiele się jednak zmienia, kiedy w Niemczech rozpoczyna się "nowa era" związana z przejęciem władzy przez nazistów. Alfons Materna stara się temu przeciwstawiać. Poszczególne tomy przenoszą nas kolejno do roku 1933, lata 1939 i jesieni 1944. Opowiada dzieje Maulen, w tym jakże trudnym okresie. Przedstawia partię narodowosocjalistyczną panoszącą się i ustalającą "swoje zasady gry". Ukazuje wreszcie postawę Materny, i Jego cichą i sprytną walkę z tym niesprawiedliwym systemem. Książka naprawdę warta uwagi.
Jaroslaw Hasek "Przygody dzielnego wojaka Szwejka"
Ta książka jest chyba jedyna w swoim rodzaju. Józef Szwejk, sprzedawca psów z Pragi, zaciąga się do wojska Jego Cesarskiej Mości Franciszka Józefa. W Europie trwa wojna, zwana przez potomnych Wielką lub I światową. Szwejk, domorosły filozof, ogólnie uznany za debila, podczas swej służby odwiedza szpital psychiatryczny, zostaje ordynansem kapelana polowego, w końcu wyrusza na front wschodni. Największym atutem tej książki jest na pewno ogromne poczucie humoru, któremu dorównać może tylko głębia myśli filozoficznych wypowiadanych przez Szwejka. Książka naprawdę warta polecenia. Przy okazji należy wspomnieć o polskim filmie pt. "Przygody dzielnego wojaka Szwejka" gdzie tytułowa rolę gra Jerzy Stuhr.
"Działa Navaronny" Alistair MacLean
Chyba najbardziej klasyczne dzieło tego autora. Na małej wysepce greckiej, Niemcy ustawili gigantyczne działo, które daje im panowanie w całym tym rejonie, blokując również możliwość ewakuacji dla żołnierzy alianckich, oblężonych na pobliskiej wyspie. Próbowano już wszystkich sposobów na zniszczenie tego kolosa. Ostatecznie podjęto decyzje o wysłaniu pięciu komandosów, którzy mieliby w straceńczej misji zniszczyć armatę. Ich dowódcą został nowozelandczyk Keith Malory, doświadczony dywersant, a przed wojną najsławniejszy alpinista świata. Czy komandosom uda się wykonać zadanie?
"Komandosi z Navaronny" Alistair MacLean
Nie dane było bohaterom odpocząć. Dowództwo alianckie postanowiło wysłać Malory'ego, greckiego olbrzyma Andre i specjalistę od materiałów wybuchowych kaprala Millera do okupowanej przez Niemców Bośni. Misja na pozór wydaje się prosta, jednak trudności zaczynają się już z chwila przybycia do kraju gdzie pełno jest czetników, partyzantów i Niemców. Czy komandosom uda się wykonać rozkaz? I czy uratują otoczonych przez Niemców partyzantów?
"Tylko dla orłów" Alistair MacLean
Czy grupie majora Smitha i porucznika Schaffera uda się wykonać misję uwolnienia z rąk Niemieców amerykańskiego generała? Został on osadzony w pięknym bawarskim zamku Schloss Adler. Niestety, od samego początku piętrzą się przed nimi trudności. Jednak Smith i Schaffer, wspomagani przez dwie urocze panie, zrobią wszystko, aby wykonać zadanie. Co naprawdę kryje się pod osobą generała? Częste zwroty akcji i zapierające sceny powodują, że książka niemiłosiernie wciąga. W ekranizacji powieści wystąpił m.in. Clint Eastwood.
"HMS Ulisses" Alistair MacLean
Krążownik HMS "Ulisses" jest nowoczesnym okrętem przeznaczonym do służby eskortowej konwojów arktycznych. Szlak do Murmańska jest najtrudniejszym z możliwych. Okręt jak na razie wychodził cało z opresji, jednak załoga jest wyczerpana służbą. Admiralicja wymaga jednak, by "Ulisses" po raz ostatni wyruszył na szlak. Jak zakończy się ten pechowy od początku rejs?
"Przyłbice i kaptury" Kazimierz Korkozowicz
Rok 1409. Ostateczna rozprawa pomiędzy Polską i Litwą a Zakonem Krzyżackim wisi w powietrzu. W zaciszu lochów i kancelarii trwa wojna wywiadów. Czy uda się zdobyć najważniejsze z tajemnic wroga? Żadna ze stron nie cofnie się przed najgorszymi podstępami. Czarny, Jaksa i olbrzym Dzieweczka rozpoczynają służbę w wywiadzie Jego Wysokości Króla Polski. Jak potoczą się ich losy? Książkę kończy opis bitwy grunwaldzkiej, w której nasi bohaterowie biorą udział. W serialu zrealizowanym przez telewizje polską wystąpili m.in. Władysław Komar i Roch Siemanowski"Jeźdźcy apokalipsy" Kazimierz Korkozowicz
Początek wieku XVII był pełen burzliwych wydarzeń: wojna ze Szwedami o Inflanty, dymitriady i "wielka smuta" w Rosji, w końcu wojna polsko - rosyjska. Sytuacja taka wytworzyła specyficzną grupę żołnierzy - tytułowych "jeźdźców apokalipsy" - zwanych Lisowczykami, będących zagończykami i żyjącymi z łupów. Książkę ukazuje dzieje wielu bohaterów: m.in. samego Lisowskiego, młodego szlachcica Jedlnię, Dymitra Samozwańca i jego żonę Marynę. Dodatkowo ciekawe opisy bitwy pod Kircholmem i Kłuszynem.
"Ostatni zwycięzca" Kazimierz Korkozowicz
Ostatnim, zwycięskim i prawdziwym wodzem I Rzeczpospolitej Obojga Narodów był hetman Jan Sobieski, później król Jan III. Jednak akcja książki przenosi nas nie tylko na pola bitew, ale ukazuje kulisy walki wywiadów: polskiego, tureckiego, austriackiego i francuskiego. Walki bezpardonowej, w której żadna ze stron nie zawaha się użyć najobrzydliwszych środków, aby osiągnąć sukces. Oczywiście autor ukazuje również wiele aspektów militarnych: wyprawa na czambuły, bitwa pod Chocimiem, Żurawnem i Wiedniem.
"Szkice spod Monte Cassino" Melchior Wańkowicz
Bitwa o klasztor na Monte Cassino zaliczana jest do najwspanialszych osiągnięć Wojska Polskiego. Melchior Wańkowicz, felietonista i dziennikarz, pełnił tam funkcje korespondenta wojennego. Reportarz ukazuje wcześniejsze, nieudane próby zdobycia klasztoru, przygotowania polskie, jak również kolejne, krwawe szturmy II Korpusu Polskiego. Czytając tę książkę, przekonałem się o ogromnym bohaterstwie żołnierzy spod Monte Cassino....
