Marszałkowie ZSRR

Gieorgij Żukow (19 XI 1896 - 18 VI 1974)

Marszałek radziecki. Najwybitniejszy radziecki strateg i dowódca. Uczestnik I wojny światowej i wojny domowej, służbę w Armii Czerwonej rozpoczął w 1918 r. jako kawalerzysta. W tym okresie poznał wielu późniejszych przełożonych i kolegów: Budionnego, Timoszenke, Tuchaczewskiego, Michaiła Frunzego. Piął się wzwyż drabiny kariery, skierowano go do Akademii Wojskowej w Berlinie (choć sam nigdy nie wspominał o tym fakcie). W nagrodę został dowódcą jednego z pierwszych pułków pancernych. Był obserwatorem podczas wojny domowej w Hiszpanii. Doświadczenia te wyrobiły w nim opinię, o potrzebie stosowania wojsk pancernych, jak samodzielnych związków operacyjnych.
Bez szwanku przeżył "wielką czystkę", w której zginęli co wybitniejsi oficerowie radzieccy. W 1939 roku dowodził wojskami rosyjskimi w walkach z Japończykami nad rzeką Chałchyn-goł na Dalekim Wschodzie, i odniósł zwycięstwo, które zmusiło Japonię do zaprzestania ekspansji w kierunku Syberii. W 1940 roku został dowódcą Kijowskiego Okręgu Wojskowego, a w styczniu następnego roku objął funkcję szefa Sztabu Generalnego. M.in. na nim spoczywała odpowiedzialność za złe przygotowanie Armii Czerwonej do odparcia agresji niemieckiej, oraz za początkowe porażki. W lipcu 1941 r. wrócił do służby liniowej.
Jako dowódca charakteryzował się silną wolą oraz dokładnością w planowaniu manewrów. Zawsze znajdował się na najbardziej zagrożonych odcinkach frontu: dowodził obroną Leningradu, wygrał bitwę pod Moskwą (zima 1941 r.), koordynował działania frontów w operacji "Uranus" (odcięcie 6 armii niemieckiej w Stalingradzie) oraz w bitwie pod Kurskiem. Jako dowódca 1 Frontu Ukraińskiego oraz 1 Frontu Białoruskiego brał udział w działaniach na ziemiach polskich. Był autorem planu zdobycia Berlina, jemu też Stalin powierzył zaszczytną funkcję poprowadzenia uderzenia na centrum miasta - Reichstag.
Marszałek Żukow podpisywał z ramienia ZSRR akt bezwarunkowej kapitulacji Niemiec. Do marca 1946 roku był dowódcą radzieckich wojsk okupacyjnych w Niemczech. W tym samym roku popadł w niełaskę Stalina, był przygotowany na aresztowanie i śmierć. Jednak dyktator nie odważył się zabić bohatera wojny. Żukow trafił "na zesłanie" do Odessy, gdzie był dowódcą okręgu wojskowego. W 1951 powrócił do łask, w związku z wojną w Korei i wiszącą groźbą III wojny światowej.
Po śmierci Józefa Stalina w 1953 roku związał się ze "stronnictwem Chruszczowa", które chciało przejąć schedę po zmarłym generalissimusie. 26 czerwca 1953 roku aresztował Ławrentija Berie, szefa NKWD. W latach 1955 - 57 pełnił funkcje ministra obrony.
Marszałek Georgij Żuków został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Virtuti Militari.

Bogusław Wołoszański "Ten okrutny wiek"
Bogusław Wołoszański "Encyklopedia II wojny światowej"
Polska Internetowa Strona Komunistyczna (http://www.komunizm.px.pl/)

Iwan Koniew (1897-1973)

Marszałek radziecki. Rozpoczął służbę w 1915 roku, jako szeregowiec w armii carskiej. W 1918 r. będąc członkiem partii komunistycznej, wstąpił do Armii Czerwonej i walczył w wojnie domowej. W 1934 r. ukończył Akademię Wojskową im. M. Frunzego. Cztery lata później objął dowództwo 2. Samodzielnej Armii Dalekiego Wschodu, a później Zabajkalskiego i Północnokaukaskiego Okręgu Wojskowego. W czasie wojny niemiecko-radzieckiej dowodził 19 armią, a potem Frontem Zachodnim. 17 października objął dowództwo Frontu Kalinińskiego. Współwinny klęski na przedpolach Moskwy, omal nie stanął przed plutonem egzekucyjnym. Uratowało go wstawiennictwo gen. Żukowa.
Samodzielne dowództwo objął ponownie w sierpniu 1942 roku. Od czerwca 1943 r. był dowódcą Frontu Stepowego (później 2. Frontu Ukraińskiego). Na jego czele brał udział w kontrofensywie radzieckiej na łuku kurskim. Od maja 1944 dowodził 1 Frontem Ukraińskim, którego wojska doprowadził do Berlina. Mimo lepszej sytuacji strategicznej, Stalin nie powierzył mu zaszczytu uderzenia na Reichstag, centrum miasta. Dokonał tego Żukow.
W trakcie sporu Żukowa ze Stalinem, wraz z innymi oficerami, poparł marszałka. Po jego dymisji ze stanowiska naczelnego dowódcy wojsk lądowych w 1946 r. objął tę funkcje.
Marszałek Iwan Koniew został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Virtuti Militari.

Bogusław Wołoszański "Ten okrutny wiek"
Bogusław Wołoszański "Encyklopedia II wojny światowej"

Siemion Budionny (25 IV 1883 - 26 X 1973)

Marszałek radziecki. Uczestnik wojny z Japonią (1904 - 05) oraz I wojny światowej. Wielokrotnie odznaczany. Do partii komunistycznej wstąpił w 1918 roku. Był organizatorem kawalerii w Armii Czerwonej, w 1919 roku otrzymał dowództwo Armii Konnej, która odegrała kluczową rolę w wojnie domowej, a potem w wojnie polsko-radzieckiej. Oblegał bezskutecznie Lwów, poniósł ciężkie straty w bitwie koło Zamościa. W czasie wojny z Polska jego jednostka wykazała się dużym okrucieństwem.
W 1935 r. wraz z Woroszyłowem, Tuchaczewskim, Blucherem i Jegorowym zostaje jako pierwszy mianowany Marszałkiem ZSRR. Dzięki wierności Stalinowi przeżył "wielką czystkę". W trakcie agresji niemieckiej na Rosje był dowódcą frontu południowego. Jednak nie udało się mu sprostać umiejętnością feldmarszałka Gerda von Rundsteta, który dowodził wojskami niemiecki na tym odcinku. Pozwolił okrążyć dużą ilość dywizji w kotle pod Kijowem. Zdjęty z tego stanowiska, pełnił jeszcze służbę na froncie. W 1943 roku Stalin powierzył mu (w pewnym stopniu honorową) funkcję dowódcy kawalerii. Z biegiem lat był coraz bardziej odsuwany od służby wojskowej, oraz od polityki.

Bogusław Wołoszański "Ten okrutny wiek"
Bogusław Wołoszański "Encyklopedia II wojny światowej"
Polska Internetowa Strona Komunistyczna (http://www.komunizm.px.pl/)

Kliment Woroszyłow (1881 - 1969)

Marszałek radziecki. Przed I wojną światową członek Rosyjskiej Partii Robotniczej, współpracownik Lenina. Brał udział w "Wielkiej Wojnie". W wojnie domowej dowodził jednostkami Armii Czerwonej, wraz ze Stalinem był członkiem Rady Wojskowo-Rewolucyjnej Armii Konnej. Od 1921 roku członek Komitetu Centralnego Rosyjskiej Partii Komunistycznej. Od 1925 r. ludowy komisarz ds. wojskowych oraz przewodniczący Rady Wojskowo-Rewolucyjnej. W 1935, jako jeden z pierwszych mianowany Marszałkiem ZSRR. Szybko awansował również w partii, stając się członkiem Politbiura.
Odpowiedzialny za "wielką czystkę" w Armii Czerwonej. Po niepowodzeniach wojsk radzieckich w czasie wojny z Finlandią, zdjęty z funkcji ludowego komisarza obrony, mianowany zastępcą przewodniczącego Rady Komisarzy Ludowych ZSRR. W czasie II wojny światowej członek Komitetu Obronny i Kwatery Głównej. W 1952 r. zdjęty ze wszystkich stanowisk, w ramach stalinowskiej czystki w wojsku i partii. Po śmierci Stalina został przewodniczącym Prezydium Rady Najwyższej ZSRR. Za udział w spisku mającym na celu obalenie Chruszczowa, w 1960 r. usunięty ze wszystkich stanowisk.
Na jego cześć, najcięższy radziecki czołg podczas II wojny światowej nosił nazwę KW.

Bogusław Wołoszański "Ten okrutny wiek"
Polska Internetowa Strona Komunistyczna (http://www.komunizm.px.pl/)

Wasilij Czujkow (1900 - 1982)

Marszałek radziecki. Absolwent Akademii Wojskowej im. Michaiła Frunzego. W okresie międzywojennym doradca przywódcy państwa chińskiego Czang Kai-szeka. W 1939 r. brał udział w okupacji wschodnich terenów Polski. W czasie wojny z Finlandią jego armia poniosła ciężkie straty. Przesądziło to o wysłaniu go jako attache wojskowego do Chin. W 1942 r. wrócił do ZSRR.
Zasłynął jako dowódca obrony Stalingradu, specjalista od walk w mieście, nie szczędzący krwi swoich żołnierzy. Brał udział w walkach na łuku kurskim, na Białorusi, Ukrainie i Polsce. Przyjął kapitulacje dowódcy garnizonu berlińskiego, gen. Wendlinga. W latach 1949 - 1953 dowódca wojsk radzieckich w Niemczech. W 1955 r. promowany do stopnia marszałka.

Bogusław Wołoszański "Encyklopedia II wojny światowej"

Konstanty Rokossowski (21 XII 1898 - 3 VII 1968)

Marszałek radziecki. Z pochodzenia Polak, syn kolejarza z Warszawy. Uczestnik I wojny światowej. Brał udział w wojnie domowej, ukończył Akademię Wojskowej im. M. Frunzego. W czasie "wielkiej czystki" represjonowany., zesłany do łagru.
W 1940 r. otrzymał szansę "naprawy swych win". Powrócił do służby, objął m.in. dowództwo 9 korpusu zmechanizowanego. Następnie dowodził kilkoma Frontami. Bierze udział w operacji stalingradzkiej oraz na łuku kurskim. Współtworzył plany operacji na Białorusi. W końcowej fazie wojny bierze udział w wyzwalaniu Polski. Zdobywa sobie opinię dowódcy zdolnego, oszczędzającego żołnierzy.
Po wojnie zostaje w kraju, współorganizuje Ludowe Wojsko Polskie. Dowodzi Północną Grupą Wojsk Radzieckich w Polsce. Od 1949 r. pełni funkcję ministra obrony narodowej oraz wicepremiera PRL, członek Politbiura PZPR. Po wydarzeniach czerwcowych i odwilży zmuszony jest do opuszczenia Polski.
Marszałek Konstanty Rokossowski został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Virtuti Militari.

Bogusław Wołoszański "Ten okrutny wiek"
Polska Internetowa Strona Komunistyczna (http://www.komunizm.px.pl/)

Siemion Timoszenko (1895-1970)

Marszałek radziecki. Uczestnik I wojny światowej. W wojnie polsko-bolszewickiej służył w Armii Konnej. Przetrwał "wielką czystkę". Brał udział w agresji na Polskę w 1939 r. Był dowódcą całości sił radzieckich w drugim okresie wojny z Finlandią. Po dymisji K. Woroszyłowa obejmuje funkcję ludowego komisarza obrony ZSRR (maj 1940). Po przejęciu bezpośredniego dowództwa przez Stalina, Timoszenko kieruje Kierunkiem Zachodnim. Dowodzone przez niego wojska nie mogły sprostać potężnego uderzenia niemieckiego, ponosząc ogromne straty. Timoszenko zostaje przeniesiony na południe. Dowodzi tam kilkoma frontami, jednak powoli zostaje odsunięty od głównych kierunków działania.

Bogusław Wołoszański "Ten okrutny wiek"